Verslag van Willemien

In Pakhuis De Zwijger was afgelopen woensdag een ontmoeting van beleidsmakers en bewoners over de toestand  in de stad. Dit als voortzetting op de afgelopen zondag uitgezonden documentaire in de reeks Tegenlicht over onze stad. Willemien, buurtbewoonster ,was er bij en heeft voor ons een samenvatting, met bijbehorende links,  gemaakt die hieronder geplaatst wordt.

De stijgende huizenprijzen en de resulterende sociale veranderingen in de stad hebben de afgelopen weken tot een hausse aan berichtgeving geleid. Op 4 november schreef Het Parool over de toenemende ongelijkheid op de Amsterdamse woningmarkt. Een aantal kapitaalkrachtige investeerders en families heeft inmiddels een aanzienlijk deel van de woningmarkt in handen. Op 5 november volgde VPRO’s Tegenlicht, twee dagen later gevolgd door Nieuwsuur. Het CBS maakte op 7 november bekend dat jonge gezinnen in Amsterdam van alle steden het meest (moeten) emigreren naar randgemeenten. Voor ons stadsdorp in oprichting Dijk en Plein bezocht ik een meet up in Pakhuis de Zwijger (terug te luisteren via https://dezwijger.nl/programma/tegenlicht-meet-up-111 ) over de razendsnelle sociale veranderingen in de stad.

Hoe behouden we Amsterdam als die lieve stad die het is? Dat was een van de vragen waarover gesproken zou worden afgelopen woensdag in een vol Pakhuis de Zwijger. Een antwoord blijkt niet simpel. Er zijn processen in gang gezet, sommige bewust, andere met een geheel eigen dynamiek, die als een razende trein doordenderen, zonder dat men precies weet hoe deze bij te sturen. In tegenstelling tot de Tegenlicht-uitzending kwamen tijdens de meet up beleidskwesties en het bewonersperspectief aan bod.

 

De sociale verandering die we om ons heen zien voltrekken wordt samengebald in de term gentrificatie. Dit behelst de opwaardering van klassieke arbeiderswijken door het aantrekken van kapitaalkrachtige nieuwe gebruikers en bewoners – de ‘lokhipsters’ – en de daarmee gepaard gaande verdrijving van de lagere inkomensklassen uit het stadsdeel.

Vaak wordt gedacht dat dit een spontaan proces is, maar sociaal geograaf Cody Hochstenbach benadrukte in de Zwijger dat het bewust beleid van de gemeente is geweest om dit proces te stimuleren en het aantal goedkope woningen terug te brengen. Het is door de gemeente in 2007 verwoord in haar Woonvisie. Een beleid van uitsluiting en afwijzing derhalve, waarbij uit het oog lijkt verloren dat het oorspronkelijke probleem, de verpaupering van een buurt, weliswaar wordt aangepakt, maar daarmee nieuwe problemen creëert: de wijk knapt er zeker van op en ziet er minder verpauperd uit, bruist van de vaak dankzij subsidies en stimuleringsmaatregelen aangetrokken leuke hippe dure tentjes, wordt aantrekkelijk voor investeerders, maar vergaloppeert zich vervolgens in zichzelf, waardoor uiteindelijk alleen de allerrijksten zich nog kunnen permitteren om in zo’n wijk te wonen. Dit fenomeen breidt zich als een olievlek uit over de stad en doet zich inmiddels ook al buiten de ring voor. Niet alleen de allerarmsten worden uit deze buurten en de stad verdreven, maar ook de middenklasse, met inbegrip van leraren en de creatieveling die de stad juist aan wilde trekken. Dit roept vragen op over de doelstellingen van het gemeentelijk beleid.

 

Gepaard aan de gentrificatie gaat de gekte op de woningmarkt en daarmee de woningnood. Deze treft niet alleen jongeren en nieuwkomers op de huizenmarkt, maar iedereen die te maken krijgt met life changing events (scheiding, kinderen, ziekten, nieuwe baan etc.), met vaak als gevolg gedwongen vertrek uit de stad.

Hoewel de sociale woningvoorraad in Amsterdam met veertig procent nog steeds relatief hoog is, loopt het aantal toewijzingen daarvoor als gevolg van het ontbreken van doorstroming in hoog tempo terug: een afname van veertig procent de afgelopen tien jaar. Zolang je ergens zit, gaat het nog wel, maar als je om wat voor reden dan ook moet verhuizen, of de woningmarkt betreedt, wordt het onmogelijk om een betaalbare woning te vinden.

Toch is, volgens Mirjam de Rijk die hierover ook een aantal interessante artikelen in De Groene Amsterdammer schreef, het aantal scheefwoners (mensen die te weinig huur betalen in vergelijking met hun hoge inkomen) niet eens zo hoog. Veel groter is het probleem van de ‘dure scheefwoners’, mensen die veel meer geld kwijt zijn aan wonen dan zij zich kunnen permitteren. Met als gevolg allerlei vormen van (geoorloofd en ongeoorloofd) woningdelen en andere precaire woonvormen.

En ook hier is het beleid deels verantwoordelijk voor deze situatie: zowel woningcorporaties als de gemeente zelf verkopen hun panden aan de hoogste bieder. Zodra een woning vrijkomt in de particuliere woonvoorraad, wordt de huur geliberaliseerd en dus fiks verhoogd of wordt het pand verkocht. Dit kan door de recente wijziging van het woningwaarderingsstelsel waardoor de huurprijzen snel kunnen stijgen. Het overheidsbeleid van gentrificatie (kort gezegd ‘rijk erin, arm eruit’) versterkt het sneeuwbaleffect, dat zich vertaald in de huidige gekte op de woningmarkt. Het geheel wordt bovendien nog eens gestimuleerd door het feit dat er veel ‘kolkend geld’ vrij is, geld dat in de broekzak van grote investeerders en rijke particulieren brandt om uitgegeven te worden in markten met groeipotentieel. Buy to let is intussen zo populair dat de eerste vraag die een makelaar stelt aan een nieuwe klant is of je een huis wilt kopen om in te wonen of om te investeren.

 

Het tempo waarin de stad wordt uitverkocht is hoog en vertraging ervan is nodig, maar vergt snel ingrijpen en toegesneden beleid, zoals een herregulering van de huren en herinvoering van het puntenstelsel, ontkoppeling van de huurprijs en de WOZ-waarde, een herziening dan wel stopzetting van het gentrificatiebeleid en straat- en gebiedsgerichte regelgeving om de diversiteit te waarborgen. En last but not least regelgeving waardoor huizen alleen gekocht kunnen worden om in te wonen en niet om mee te speculeren. Ook kan een voorbeeld genomen worden aan de N.V. Zeedijk, waar de overheid een kwart van de panden zelf in handen heeft en houdt, zodat diversiteit behouden blijft.

Cruciaal, volgens de meeste sprekers, is het streven naar inclusiviteit: de stad moet een smeltkroes blijven waar op alle vlakken plaats is voor diversiteit.

 

Tot slot nog een paar aanbevelingen op buurtniveau die langskwamen of die ik gedistilleerd heb uit de strekking van de avond:

1) Koop lokaal (dus nee, liever niet online en bij de Albert Heijn)

2) Denk na op wie je stemt

3) Stimuleer ‘inclusiviteit’ ook in het klein (ofwel sta open voor diversiteit)

4) Wees lief voor elkaar, dat zijn we onze ex-burgemeester immers verschuldigd, al is de uitwerking van het woonbeleid van de afgelopen jaren, als ik de tijdens de meet up geventileerde feiten mag geloven, voor grote groepen mensen niet direct lief te noemen.

 

© Willemien Op den Orth

11-11-2017

 

De Tegenlicht aflevering is terug te zien via https://www.vpro.nl/programmas/tegenlicht/kijk/afleveringen/2017-2018/city-for-sale.html

 

Artikelen:

https://www.parool.nl/opinie/-de-gentrificatie-in-amsterdam-is-een-proces-van-uitsluiting~a4477977/

https://www.groene.nl/artikel/te-duur-om-nog-sociaal-te-zijn

https://www.groene.nl/artikel/in-de-markt-kun-je-niet-wonen

https://www.groene.nl/artikel/het-kan-niet-slechter-dan-hoe-nederland-het-doet

https://www.parool.nl/amsterdam/groeiende-ongelijkheid-op-de-woningmarkt-van-wie-is-deze-stad-eigenlijk~a4531109/

https://www.parool.nl/amsterdam/is-uitdijende-plaag-van-beleggers-nog-te-keren~a4535892/

 

 

Deze post heeft 2 reacties

  1. Zoals jullie wellicht weten houdt Platform1013, een groep bewoners en ondernemers in de Haarlemmerbuurt de situatie mbt illegale Airbnb en ook de situatie mbt B&B nauwlettend in de gaten. De eerste Tegenlicht uitzending was dan ook mede door het Platform gericht op de situatie in de Haarlemmerbuurt. Het Platform werkt nauw samen met andere groepen/platforms in de Stad die zich ook met dit onderwerp bezighouden. Natuurlijk kunnen we veel meer bereiken als mensen/buren/bewoners blijven melden als er situaties niet kloppen.

  2. Sinds 1979 ben ik werkzaam onder de naam: Typique ambachtelijke drukkerij, op de Haarlemmerdijk, maak exclusief gelegenheidsdrukwerk, zie; http://www.typique.nl daarnaast prenten grafiek, monodrukken, mijn werk wordt alom gewaardeerd, maar van de ondernemers, vind ik nauwelijks enige belangstelling, dat is jammer, de enige drukkerij in de buurt!

Geef een reactie

Sluit Menu